|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
 |
 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Monument
In juni 1946 werd het Comité Oranjehotel opgericht. Het Comité (vanaf 1947 Stichting) stelde zich ten doel een monument in te richten ter nagedachtenis aan het Oranjehotel en zijn bewoners. Het monument zou uit drie delen bestaan: een dodencel, het poortje in de ringmuur en een beeldhouwwerk.
Radiofragment dominee Bos De rede dominee Bos bij de inwijding van dodencel nummer 601 op 5 oktober 1946 De dodencel Het kiezen van een dodencel ging niet gemakkelijk. Ten eerste was er het probleem van de oorspronkelijkheid. Er waren veel cellen die Todeskandidaten hadden geherbergd tussen het uitspreken en het voltrekken van het doodvonnis. Maar in al die cellen hadden ook gewone Oranjehotelgasten gezeten, en dus was er eigenlijk geen authentieke dodencel in het Oranjehotel. Tijdens de oorlog hadden veel gevangenen teksten in de celmuren gekrast. Na de bevrijding hadden Nederlanders en Duitsers die van oorlogsmisdaden werden verdacht, en die in het voormalige Oranjehotel in voorarrest zaten, de muren beklad met teksten, alleen waren die van een totaal ander karakter. Bovendien waren veel teksten van Oranjegasten onleesbaar geworden doordat de cellenbarakken na de bevrijding een opknapbeurt hadden gekregen. Het tweede probleem werd gevormd door de verzuiling. De eensgezindheid van de oorlogsjaren had na 1945 weer plaatsgemaakt voor de oude structuren van voor de oorlog, waarbij iedereen in zijn eigen zuil leefde. Eigenlijk wilde elke groep zijn eigen dodencel-monument. Men vond de volgende oplossing. Er zou één cel worden aangewezen, die zo goed mogelijk in oorspronkelijke staat zou worden teruggebracht, en die in de eerste plaats als symbool moest worden beschouwd, en niet als historische waarheid. In de zomer van 1946 werd dodencel 601 gekozen; op 5 oktober van dat jaar werd de cel ingewijd. In de cel lag op het klaptafeltje een fotoboek met portretfoto's van enkele omgekomen gevangenen. In de jaren daarna kwamen er nog drie fotoboeken bij. Samen vormen zij de vier Doodenboeken. Van de inwijding is een radiofragment bewaard gebleven
Het poortje in de ringmuur van de strafgevangenis is altijd gesloten en wordt alleen geopend tijdens de jaarlijkse reünie van oud-gevangenen van het Oranjehotel. Het poortje is deel van het monument Oranjehotel omdat daar doorheen 215 ter dood veroordeelde Oranjegasten naar de Waalsdorpervlakte zijn gevoerd om te worden geëxecuteerd. Naast het poortje is een gedenkplaat bevestigd met een tekst van Anthonie Donker: '1940-1945 / Gedenk hun laatste gang door deze lage poort. / Hun leven / voor vrijheid en recht gegeven. / Zet hun strijd voort.' De gedenkplaat is in 1949 onthuld door mevrouw IJzerdraat-Braam, weduwe van Geuzenleider Bernard IJzerdraat.
Het beeldhouwwerk Op 16 september 1950 onthulde Koningin Juliana het beeldhouwwerk 'Zij waren eensgezind 1940-45'. Het beeld was gemaakt door de kunstenaar Albert Termote, naar een ontwerp van Dirk Roosenburg. Het beeld toont een aantal mensen rondom een oranjeboom waarvan de kroon is afgeknot. De mensen symboliseren de verzetsstrijders in hun verscheidenheid van leeftijd, sekse en levensbeschouwing. Ze zijn aan elkaar geketend en zijn omsloten door prikkeldraad, terwijl slangen en ongedierte hen belagen. Van de onthulling is een filmopname bewaard gebleven
naar boven |
